Rusthartslag vrouwen - gemiddelde waarden en beïnvloedende factoren

Rusthartslag, oftewel RHR (van het Engelse 'resting heart rate'), ligt in de bevolking gemiddeld tussen 60-80 slagen per minuut en is een belangrijke indicator van gezondheid en conditie. Deze waarde geeft het aantal hartslagen per minuut weer wanneer het lichaam in een wakkere rusttoestand is, dus zonder lichamelijke inspanning of psychische spanning.¹ Een lagere RHR wijst vaak op een betere fysieke conditie en een efficiëntere hartfunctie. Een hogere RHR kan samenhangen met een hoger risico op hart- en vaatziekten.²

Wat is een normale hartslag bij vrouwen?

De gemiddelde rusthartslag bij volwassen vrouwen ligt tussen 78 en 82 slagen per minuut. Deze waarde wordt beïnvloed door leeftijd en kan worden beïnvloed door tal van factoren, zoals de psychische gesteldheid, de mate van stress, hormonen, lichaamsgewicht, fysieke activiteit, zwangerschap, de menstruatiecyclus en de algehele levensstijl.³

RHR kan worden gemeten tijdens een ECG-onderzoek, bij het meten van je bloeddruk bij de dokter, of je kunt het zelf thuis meten. Voor een voldoende indicatie van de rusthartslag volstaat tegenwoordig een horloge met een optische hartslagsensor. Als je geen horloge hebt, kun je je rusthartslag ook handmatig meten.²

Tabel rusthartslag - vrouwen (bpm/min)

Leeftijd	18-25	26-35	36-45	46-55
Atleet	40-48	42-46	45-49	48-54
Uitstekend	61-65	60-64	60-64	61-65
Goed	66-69	65-68	65-69	66-69
Bovengemiddeld	70-73	69-72	70-73	70-73
Gemiddeld	74-78	73-76	74-77	74-77
Ondergemiddeld	79-84	77-82	78-83	78-83
Slecht	85+	83+	83+	84+

Bron: medicinenet.com

Wat is een gevaarlijke rusthartslag voor vrouwen?

Als je RHR langdurig boven de waarden van het gemiddelde interval ligt, is oplettendheid geboden. 

Tachycardie:

Als gevaarlijke rusthartslag wordt de zogenaamde tachycardietoestand beschouwd, waarbij de RHR meer dan 80 slagen per minuut bereikt. Hoge RHR-waarden kunnen wijzen op gezondheidsproblemen, zoals vaat- en hartziekten. Deze toestand vereist medische aandacht, vooral als deze gepaard gaat met andere symptomen zoals duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd.⁴

Bradycardie:

Fysiek actieve vrouwen met een goede levensstijl kunnen waarden bereiken van minder dan 60 slagen/min. Deze toestand noemen we bradycardie en vormt voor sporters geen probleem, omdat hun hart efficiënter werkt. Als je daarentegen niet sport en geen actieve levensstijl hebt, vereist bradycardie opnieuw medische aandacht, omdat er klachten kunnen optreden zoals duizeligheid, een licht gevoel in het hoofd, zwakte, vermoeidheid, kortademigheid of flauwvallen.⁵

Waarom verschilt de hartslag tussen mannen en vrouwen?

De gemiddelde hartslag verschilt tussen mannen en vrouwen door verschillen in de grootte en fysiologie van het hart. De reden hiervoor is dat het hart bij vrouwen doorgaans kleiner is en daarom vaker moet samentrekken om dezelfde hoeveelheid bloed te pompen als een groter mannenhart. Dit verschil wordt groter na de puberteit, wanneer het mannenhart doorgaans 15 tot 30% meer groeit dan het vrouwenhart.³

Hoe beïnvloedt je menstruatie je rusthartslag?

Onder invloed van hormoonschommelingen verandert bij vrouwen ook licht de rusthartslag. Meestal treedt er een lichte stijging van de hartslag op tijdens de ovulatie en een week erna. Omgekeerd daalt de hartslag licht tijdens de menstruatie en een week erna.³

Hoe beïnvloedt zwangerschap de hartslag?

Zwangerschap heeft een aanzienlijke invloed op de rusthartslag. Het hart van zwangere vrouwen werkt intensiever om voldoende bloed naar de baarmoeder te pompen, wat leidt tot een gemiddelde stijging van de hartslag tot ongeveer 90 slagen per minuut. Bovendien neemt het bloedvolume dat het hart rondpompt toe met 30 tot 50%. Sportende zwangere vrouwen kunnen dan een van nature hogere hartslag opmerken.

Als je horloge of bloeddrukmeter een aritmie meldt, is er in de meeste gevallen niets om je zorgen over te maken. Kleine hartaritmieën zijn gebruikelijk tijdens de zwangerschap. Deze aritmieën veroorzaken in de meeste gevallen geen complicaties en verdwijnen zonder behandeling. Ernstigere aritmieën, zoals diastolische hartgeruisen, kunnen behandeling vereisen. 

Wat beïnvloedt de rusthartslag bij vrouwen?

Naast zwangerschap en de menstruatiecyclus beïnvloeden deze factoren de rusthartslag:

1. Leeftijd: met de leeftijd kan de rusthartslag veranderen. Deze stijgt doorgaans in de vroege kindertijd en daalt geleidelijk tijdens de volwassenheid.

2. Geslacht: vrouwen hebben gemiddeld 2-7 slagen per minuut hogere RHR dan mannen, wat te wijten is aan fysiologische verschillen.

3. Lichaamsgewicht en obesitas: een hoger lichaamsgewicht wordt vaak geassocieerd met een hogere RHR, terwijl een gezond gewicht meestal een lagere RHR bevordert.

4. Emoties: stress, angst en zelfs geluk kunnen de RHR verhogen.

5. Lichaamshouding: zitten kan de RHR met 3 slagen per minuut verhogen in vergelijking met liggen. Ook staan kan de RHR verhogen.

6. Medicijnen en infecties: sommige medicijnen, zoals antidepressiva en bètablokkers, kunnen de RHR verlagen. Infecties met koorts kunnen de RHR juist verhogen.

7. Luchttemperatuur: bij warm weer kan de RHR stijgen, meestal niet met meer dan 10 slagen per minuut.

8. Roken en cafeïne: roken en het drinken van koffie voor de meting kunnen de RHR verhogen.

9. Schildklierfunctie: hyperthyreoïdie kan een hogere RHR veroorzaken, terwijl hypothyreoïdie kan leiden tot een lagere RHR.

10. Bloedarmoede: een laag hemoglobinegehalte kan de RHR verhogen.⁶

Conclusie

De rusthartslag is een indicator van je algehele conditie en gezondheid, waarbij lagere waarden meestal samenhangen met betere gezondheidsuitkomsten. Bij de meeste volwassenen ligt de normale rusthartslag tussen 60-80 slagen per minuut. Bij sporters of mensen die regelmatig zware fysieke activiteit beoefenen, kan deze lager zijn. Je verbetert je rusthartslag door regelmatig te bewegen, te stoppen met roken, minder alcohol en cafeïne te drinken en te zorgen voor een beter psychisch welzijn.

In geval van twijfel, langdurig onwel gevoel, of wanneer je langdurig een verhoogde of verlaagde RHR meet, raden we aan onmiddellijk contact op te nemen met je huisarts en aan te dringen op een ECG-onderzoek (neem bij de huisarts nooit genoegen met het meten van de RHR met alleen een bloeddrukmeter).

---

Bronnen:

1. https://www.nzip.cz/rejstrikovy-pojem/5649
2. https://www.verywellhealth.com/resting-heart-rate-by-age-5218932
3. https://my.clevelandclinic.org/health/articles/17644-women-and-heart-rate
4. https://www.heart.org/en/health-topics/arrhythmia/about-arrhythmia/tachycardia--fast-heart-rate
5. https://www.heart.org/en/health-topics/arrhythmia/about-arrhythmia/bradycardia--slow-heart-rate
6. https://www.medicinenet.com/what_is_a_good_resting_heart_rate_by_age/article.htm