Kniepijn na het hardlopen - oorzaken en duur van de behandeling

 

Waarom doen juist mijn knieën pijn na of tijdens het hardlopen?

Hardlopen, een zeer verslavende activiteit, is grotendeels erg nuttig. Helaas gaan er bij elke landing grote mechanische krachten door de systemen van de voet via het onderbeen, de knieën, de dijen, de heup tot aan de rug. Juist de knieën zijn het vaakst getroffen lichaamsdeel bij het hardlopen. Het is een zeer complex gewricht met een reeks delicate structuren. Je zou dus kunnen zeggen dat het bij het hardlopen het meest kwetsbare lichaamsdeel voor blessures is. Er ontstaat tot 26% van de met hardlopen verbonden blessures in.¹

De meest voorkomende oorzaken van kniepijn en iets over hen

Het gevoel van pijn kan plotseling optreden, bijvoorbeeld bij meniscusschade, spierscheuring, het scheuren van een band of een pees. Zo'n blessure noemen we acuut en het is nodig om er onmiddellijk mee naar een arts te gaan. Het grootste deel van de knieblessures bestaat uit chronische blessures, die over een langere periode ontstaan; de pijn verergert in de loop van de tijd, waardoor de diagnose en vervolgens ook het herstel lang kunnen duren. Hun volgorde is aangegeven op basis van hoe vaak ze voorkomen.

Indeling van hardloopgerelateerde knieblessures naar plaats van de pijn

Plaats van de pijn	Naam van de blessure	Duur van de behandeling
Voorste segment van de knie - achter de knieschijf	Patellofemoraal syndroom (loperskniel)	weken tot maanden
Buitenkant van de knie	ITB-syndroom	6-8 weken
Voorste deel van de knie - onder de knieschijf	Patellapees-tendinopathie (springersknie)	12 weken
Plotseling, op het moment afhankelijk van de aangedane kant	Meniscusruptuur	maanden

Patellofemoraal syndroom - wat is loperskniel?

Het is een chronische en tegelijkertijd de meest voorkomende kniepijn bij lopers.

Waar doet loperskniel pijn?

De pijn is gelokaliseerd in het voorste segment van de knie, direct achter de knieschijf.

Waarom ontstaat loperskniel?

De belangrijkste oorzaak is langdurige overbelasting van de knie in het gebied van de knieschijf. Hardlopen, traplopen, springen, squatten en andere repetitieve bewegingen met buiging en strekking van de knie kunnen de oorzaak van het ontstaan zijn.

Is iemand er gevoelig voor?

Het overgrote deel van de zo getroffen mensen zijn sporters die hun knie overbelasten. Maar sommigen zijn toch gevoeliger. Deze aandoening komt vaker voor bij vrouwen, bij mensen met een afwijkend looppatroon, bij mensen met een instabiele knieschijf of een verzwakte dijspier.

Hoelang duurt de behandeling van loperskniel?

De duur hangt af van hoe vroeg het syndroom kon worden opgemerkt. Lichte gevallen kunnen binnen een paar weken herstellen, andere zwaardere gevallen enkele maanden tot jaren. Belangrijk is om geleidelijk en zonder pijn terug te keren naar de training.

Hoe behandel je loperskniel?

In het ideale geval is het goed om je te laten onderzoeken door een orthopeed, die medicijnen, hulpmiddelen en revalidatie kan voorschrijven. Als medicatie kun je ontstekingsremmende pijnstillers krijgen om pijn en ontsteking te verminderen, of bijvoorbeeld corticosteroïden. Je hoeft een brace ook niet te vermijden. Het belangrijkst is echter fysiotherapie. De knie moet rust krijgen om te herstellen, maar tegelijkertijd licht actief blijven, en de juiste balans is niet eenvoudig te vinden. Je moet het been geleidelijk en na verloop van tijd belasten, maar de pijn mag daarbij nooit erger worden, ook niet later. Zolang het geen pijn doet, kun je de knie met mate strekken, rekken, en er na verloop van tijd zelfs mee gaan squatten.^{2, 3}

Bron: www.socalhip.com

---

Iliotibiaal syndroom (ITB-syndroom) - wat is dat?

Dit syndroom is een van de meest voorkomende oorzaken van chronische pijn in de knie. Het gaat om pijnlijke pathologische veranderingen van structuren rond de knie.

Waar doet ITB-syndroom pijn?

Bij deze blessure treedt de pijn op aan de buitenkant van de knie. Het is ter plaatse waar de iliotibiale band zich hecht, een peesachtig verlengstuk van meerdere spieren van bil en dij. De pijn treedt typisch op bij het buigen van de knie en kan zowel tijdens als na activiteit pijn doen.

Waarom ontstaat ITB-syndroom?

Veel factoren dragen bij aan het ontstaan van de pijn. Cruciaal voor het ontstaan is herhaalde wrijving die ontstaat bij het buigen en strekken van de knie. Ter plaatse van de wrijving treden bepaalde veranderingen op, waarop de rijkelijk geïnnerveerde aanhechting van de iliotibiale band met pijn reageert. Daarbij kan ook de invloed van ontsteking of vergroting van de slijmbeurs niet worden uitgesloten.

Is iemand gevoelig voor ITB?

Gevoelig zijn mensen met een verkorte en zeer strakke iliotibiale band of zwakke beenextensoren. Samen met risicofactoren zoals veel gewandelde, gelopen en gefietste kilometers ontstaat dan het iliotibiaal syndroom.

Hoelang duurt de behandeling van ITB-syndroom?

Zoals altijd is dit individueel, maar de pijn verdwijnt typisch na 6-8 weken rust. De terugkeer naar de training moet eruitzien zoals: beginnen met hardlopen over kortere afstanden, op vlak terrein en altijd met minstens een dag rust tussen de loopjes. Pas na 3-4 weken zonder pijn gaan we de afstanden en de intensiteit verhogen en heuvel op en af lopen.

Hoe behandel je ITB-syndroom?

De behandeling werkt helaas niet meteen. De blessure moet rust krijgen en pas na het verdwijnen van de pijn geleidelijk belast worden. Ook ijs is effectief. Effectief is ook het rekken van de iliotibiale band of het masseren ervan met een massagerol. Ontstekingsremmers of corticosteroïden worden alleen bij ernstige ontsteking toegediend. De uiterste optie is uiteraard een operatie, als de situatie ook na 6 maanden rust niet verbetert.^{4, 5}

Bron: www.levitas.cz

---

Meniscusruptuur - wat is dat?

Een meniscusruptuur is een zeer onaangename acute blessure. Hierbij treedt gedeeltelijke of volledige scheuring van het bindweefselkraakbeen op, dat normaal wrijving tussen het dijbeen en het scheenbeen voorkomt. 

Waar doet een gescheurde meniscus pijn?

De pijn treedt typisch plotseling op tijdens een beweging, op het moment van de beschadiging van de meniscus. Daarna doet het relatief lang pijn bij inspanning en belasting. De pijn is uitgesprokener aan de kant van de knie waar de meniscus geblesseerd is. Vaak gaat de blessure gepaard met zwelling.

Waarom ontstaat een meniscusruptuur?

De meniscus scheurt meestal bij overbelasting tijdens het sporten. Typisch bij een onhandige landing, bij een ongecoördineerde afzet tijdens het hardlopen of bijvoorbeeld bij een squat met een hoog gewicht. 

Is iemand gevoelig voor een meniscusruptuur?

Gemakkelijker scheurt of reageert een meniscus die al degeneratief veranderd is door overmatig gebruik. Daardoor hebben langjarige lopers een meniscus die iets gevoeliger voor blessures is.

Hoelang duurt de behandeling van een meniscusruptuur?

De behandeling van een gescheurde meniscus duurt helaas lang, namelijk maanden.

Hoe behandel je een meniscus en wanneer moet je geopereerd worden?

De aanpakken zijn verschillend, het hangt af van de ernst en of je bereid bent een operatie te ondergaan. Het is nodig om je situatie met een arts te bespreken, die je de mogelijkheden zal voorleggen. Het is mogelijk om de meniscus conservatief te laten genezen. Dat vraagt minstens 3 maanden rust, met de mogelijkheid van injecties die de genezing ondersteunen. Operatieve oplossingen zijn er dan 2. Ofwel de meniscus artroscopisch verwijderen, wat vroeger populair was, ofwel de meniscus artroscopisch stabiliseren en laten genezen. Stabilisatie van de geblesseerde meniscus komt uit onderzoek naar voren als de beste keuze met de hoogste kans dat de sporter nog naar het hardlopen terugkeert.^{6, 7, 8}

Bron: www.alleviatepainclinic.com

---

Patellapees-tendinopathie - wat is springersknie?

Het is een chronische peesblessure, waarmee de dijspier zich via de knieschijf aan het scheenbeen hecht.  

Waar doet springersknie pijn?

Patellapees-tendinopathie doet typisch pijn in het voorste deel van de knie, en dan eerder onder de knieschijf (zie afbeelding hieronder). 

Waarom ontstaat springersknie?

De patellapees wordt extreem belast bij afzetten en langdurige overbelasting is een van de belangrijkste factoren voor het ontstaan van tendinopathie. De grootste mate van veranderingen vindt plaats aan de achterkant van de pees. De pees wordt dikker, maar verliest zijn mechanische eigenschappen.

Welke factoren dragen bij aan het ontstaan van springersknie?

Verkeerde voetstand, hoog lichaamsgewicht en zwakte van de dijspieren zijn risicofactoren die bijdragen aan het ontstaan van patellapees-tendinopathie.

Hoelang duurt de behandeling van springersknie?

In een groot deel van de gevallen verdwijnt de pijn bij correcte behandeling volledig na 12 weken.

Hoe behandel je springersknie?

De eerste en zeer effectieve behandelkeuze is revalidatie, een operatie wordt bij deze blessure niet aanbevolen. Het is nodig om relatieve rust aan te houden; bij absolute rust zou de pees atrofiëren, maar bij te hoge belasting geneest de pees niet. Voor een concreet revalidatieprogramma met oefeningen kun je advies vragen aan een privé-fysiotherapeut, of de arts schrijft de revalidatie voor.^{9, 10}

Bron: www.complete-physio.co.uk

---

Bronnen:

1. Francis, Peter et al. “The Proportion of Lower Limb Running Injuries by Gender, Anatomical Location and Specific Pathology: A Systematic Review.” Journal of sports science & medicine vol. 18,1 21-31. 11 Feb. 2019
2. Gaitonde, David Y et al. “Patellofemoral Pain Syndrome.” American family physician vol. 99,2 (2019): 88-94.
3. Petersen, Wolf et al. “Patellofemoral pain syndrome.” Knee surgery, sports traumatology, arthroscopy : official journal of the ESSKA vol. 22,10 (2014): 2264-74. doi:10.1007/s00167-013-2759-6
4. Hadeed, Andrew. and David C. Tapscott. “Iliotibial Band Friction Syndrome.” StatPearls, StatPearls Publishing, 23 May 2023.
5. Khaund, Razib, and Sharon H Flynn. “Iliotibial band syndrome: a common source of knee pain.” American family physician vol. 71,8 (2005): 1545-50.
6. Beaufils, P, and N Pujol. “Management of traumatic meniscal tear and degenerative meniscal lesions. Save the meniscus.” Orthopaedics & traumatology, surgery & research : OTSR vol. 103,8S (2017): S237-S244. doi:10.1016/j.otsr.2017.08.003
7. Kopf S, Beaufils P, Hirschmann MT, Rotigliano N, Ollivier M, Pereira H, Verdonk R, Darabos N, Ntagiopoulos P, Dejour D, Seil R, Becker R. Management of traumatic meniscus tears: the 2019 ESSKA meniscus consensus. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020 Apr;28(4):1177-1194. doi: 10.1007/s00167-020-05847-3. Epub 2020 Feb 13. PMID: 32052121; PMCID: PMC7148286.
8. Snoeker, Barbara A M et al. “Risk factors for meniscal tears: a systematic review including meta-analysis.” The Journal of orthopaedic and sports physical therapy vol. 43,6 (2013): 352-67. doi:10.2519/jospt.2013.4295
9. Schwartz A, Watson JN, Hutchinson MR. Patellar Tendinopathy. Sports Health. 2015 Sep-Oct;7(5):415-20. doi: 10.1177/1941738114568775. Epub 2015 Jan 23. PMID: 26502416; PMCID: PMC4547110.
10. Muaidi, Qassim I. “Rehabilitation of patellar tendinopathy.” Journal of musculoskeletal & neuronal interactions vol. 20,4 (2020): 535-540.

---

Bronnen van afbeeldingen:

1. https://www.socalhip.com/wp-content/uploads/2022/01/Patellofemoral-Pain-Syndrome.png?fbclid=IwAR0n1_8u4ijobqf8mZMemsfNju5cyNGv7emRsN4gVbesNi7695vClJ2NzLY
2. https://www.levitas.cz/2018/02/bezecke-koleno-iliotibialni-syndrom-itb-syndrom/
3. https://www.alleviatepainclinic.com/blog/meniscal-tears/
4. https://complete-physio.co.uk/patella-tendinopathy-also-known-as-jumpers-knee/