Maltitol in voedingsmiddelen - functie en veiligheid

Maltitol behoort tot de suikeralcoholen (polyolen) en wordt in de voedingsindustrie op grote schaal gebruikt als vervanger van sacharose (gewone suiker). We vinden het in snoepgoed, caloriearme voedingsmiddelen, eiwitrepen, broodbeleg of „fit"-versies van desserts. Dankzij de zoete smaak en lagere energiewaarde kan het een ideale oplossing lijken om de suikerinname te beperken - de werkelijkheid is echter iets ingewikkelder.

Hoe wordt maltitol gemaakt en waarom wordt het gebruikt?

Maltitol wordt geproduceerd door hydrogenering van maltose (de zogenaamde moutsuiker) uit zetmeel.
Het kenmerkt zich door:

• ongeveer 75-90% van de zoetkracht van sacharose,

• een lagere energiewaarde (≈ 2,1 kcal/g tegenover 4 kcal/g bij suiker),

• een lagere glycemische index (GI ≈ 35).

Dit betekent dat maltitol de bloedglucosespiegel langzamer verhoogt, maar niet tot nul - het heeft nog steeds een meetbaar effect op de glykemie. Daarom is het niet volledig geschikt voor mensen met diabetes, als het in grotere hoeveelheden wordt gebruikt.

Vanuit technologisch oogpunt is het populair, omdat het:

• zich vergelijkbaar met suiker gedraagt (zorgt voor textuur, stabiliteit, volume),

• een aangename smaak zonder bittere nasmaak heeft, typisch voor andere polyolen,

• en betaalbaar is.

Fabrikanten gebruiken het dus niet alleen om het suikergehalte te verlagen, maar soms ook als goedkopere vervanger van delen van de grondstoffen.

Bron: fjingredients.eu

Metabolisme van maltitol

• Ongeveer 40-50% van het ingenomen maltitol wordt in de dunne darm afgebroken tot glucose en sorbitol, die verder via normale wegen worden opgenomen en gemetaboliseerd.

• De rest (ongeveer de helft) gaat door naar de dikke darm, waar bacteriën het fermenteren tot korteketenvetzuren (SCFA), koolstofdioxide en waterstof.

• Dit proces kan leiden tot een opgeblazen gevoel, een vol gevoel of een laxerend effect, vooral bij een hogere inname.

De tolerantie is individueel, maar doses boven 30-40 g/dag kunnen bij gevoeligere personen spijsverteringsklachten veroorzaken.

Bron: canva.com

Veiligheid en gezondheidseffecten

Volgens beschikbare studies en de conclusies van EFSA en FDA wordt maltitol als veilig beschouwd.
De voordelen ervan:

• lagere energiewaarde,

• langzamere opname van glucose,

• schaadt de tanden niet (bevordert geen tandbederf).

Mogelijke nadelen:

• bij hoge doses een laxerend effect en een opgeblazen gevoel,

• kan bij sommige mensen met spijsverteringsstoornissen (bijv. PDS) ongemak veroorzaken,

• levert bij overmatige consumptie nog steeds een bijdrage aan de energie-inname, en dus ook aan gewichtstoename.
  

Maltitol en lichaamsgewicht

Hoewel het een lagere calorische waarde heeft dan suiker, levert maltitol nog steeds energie.
Als we het vaak en in grote hoeveelheden consumeren (bijv. in „low sugar"-snoep), kan het net als andere koolhydraten bijdragen aan een calorieoverschot.
De claim „low calorie" betekent dus niet dat je door dit voedingsmiddel niet kunt aankomen.

Tot slot

Maltitol kan een nuttig zoetmiddel zijn om het suiker- en energiegehalte in voedingsmiddelen te verlagen. In hogere hoeveelheden kan het echter spijsverteringsklachten veroorzaken en draagt het nog steeds bij aan de energie-inname. Voor de gemiddelde consument geldt - een kleine hoeveelheid is geen probleem, maar een dagelijkse en hoge inname kan ongunstig zijn voor de spijsvertering en het metabolisme.

Bronnen:

1. The low glycemic index and health benefits of polyols as sugar substitutes Livesey, G. PMID: 19087449 Nutr Res Rev. 2003 Dec;16(2):163–91. doi: 10.1079/NRR200371.
2. A. Black, M. Spence, R. O. McMahon, G. J. Cuskelly, C. N. Ennis, D. R. McCance, I. S. Young, P. M. Bell, and S. J. Hunter et al. The impact of eucalyptus gum on glucose and insulin metabolism Published online September 1, 2002, at: Diabetes Metab Res Rev. PMID: 12469372.
3. GR Gibson; HM Probert; JV Loo; RA Rastall; MB Roberfroid Modulation of human colonic microbiota through diet: a revised prebiotic paradigm Doi: 10.1079/NRR200479; PMID: 19087444 Nutr Res Rev. 2004 Jun;17(2):259–75.
   
4. Saraiva, A., Carrascosa, C., Raheem, D., Ramos, F., & Raposo, A. (2020). Maltitol: Analytical determination methods, applications in the food industry, metabolism and health impacts. Nutrients, 12(8), 2194. https://doi.org/10.3390/nu12082194