Πόνος στο γόνατο μετά το τρέξιμο - αιτίες και διάρκεια θεραπείας

 

Γιατί με πονάνε ακριβώς τα γόνατα μετά ή κατά το τρέξιμο;

Το τρέξιμο, μια πολύ εθιστική δραστηριότητα, είναι σε μεγάλο βαθμό πολύ ωφέλιμο. Δυστυχώς με κάθε πρόσκρουση περνούν μεγάλες μηχανικές δυνάμεις από τα συστήματα του πέλματος μέσω της κνήμης, των γονάτων, των μηρών, του ισχίου μέχρι την πλάτη. Ακριβώς τα γόνατα είναι το πιο συχνά προσβεβλημένο μέρος του σώματος κατά το τρέξιμο. Είναι μια πολύ περίπλοκη άρθρωση με σειρά ευαίσθητων δομών. Θα μπορούσε λοιπόν να ειπωθεί ότι είναι το πιο επιρρεπές σε τραυματισμό μέρος του σώματος κατά το τρέξιμο. Σε αυτά προκύπτει έως και 26 % των τραυματισμών που σχετίζονται με το τρέξιμο.¹

Οι πιο συχνές αιτίες πόνου στο γόνατο και κάτι για αυτές

Το αίσθημα πόνου μπορεί να έρθει ξαφνικά για παράδειγμα σε βλάβη μηνίσκου, ρήξη μυ, ρήξη συνδέσμου ή τένοντα. Έναν τέτοιο τραυματισμό τον χαρακτηρίζουμε ως οξύ και χρειάζεται να επισκεφτείς αμέσως γιατρό. Το μεγαλύτερο μέρος των τραυματισμών γονάτου αποτελούν χρόνιοι τραυματισμοί, οι οποίοι προκύπτουν σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι πόνοι επιδεινώνονται με τον καιρό και έτσι η διάγνωσή τους και στη συνέχεια και η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει μεγάλο χρονικό διάστημα. Η σειρά τους δίνεται ανάλογα με το πόσο συχνά εμφανίζονται.

Κατάταξη τραυματισμών γονάτου δρομέων ανάλογα με το σημείο πόνου 

Σημείο πόνου	Όνομα τραυματισμού	Διάρκεια θεραπείας
Πρόσθιο τμήμα γονάτου - πίσω από την επιγονατίδα	Επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο (γόνατο δρομέα)	εβδομάδες έως μήνες
Εξωτερική πλευρά γονάτου	Σύνδρομο ITB	6-8 εβδομάδες
Πρόσθιο τμήμα γονάτου - κάτω από την επιγονατίδα	Επιγονατιδική τενοντοπάθεια (γόνατο άλτη)	12 εβδομάδες
Ξαφνικά τη στιγμή ανάλογα με την τραυματισμένη πλευρά	Ρήξη μηνίσκου	μήνες

Επιγονατιδομηριαίο σύνδρομο - τι είναι το γόνατο δρομέα;

Είναι χρόνιος και ταυτόχρονα ο πιο συχνός πόνος γονάτου σε δρομείς.

Πού πονάει το γόνατο δρομέα; 

Ο πόνος εντοπίζεται στο πρόσθιο τμήμα του γονάτου ακριβώς πίσω από την επιγονατίδα.

Γιατί προκύπτει το γόνατο δρομέα;

Η κύρια αιτία είναι η μακροχρόνια υπερφόρτωση του γονάτου στην περιοχή της επιγονατίδας. Το τρέξιμο, οι σκάλες, τα άλματα, τα squats και άλλες επαναλαμβανόμενες κινήσεις με κάμψη και έκταση του γονάτου μπορεί να είναι η αιτία της εμφάνισής του.

Υπάρχει προδιάθεση σε κάποιον;

Η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων που εμφανίζουν αυτό είναι αθλητές, που υπερφορτίζουν το γόνατο. Ωστόσο κάποιος είναι πιο επιρρεπής. Αυτή η πάθηση είναι πιο συχνή σε γυναίκες, σε ανθρώπους με ελαττωματικό βάδισμα, σε ανθρώπους με ασταθή επιγονατίδα ή αδύναμο μηριαίο μυ.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία του γόνατου δρομέα;

Η διάρκεια εξαρτάται από το πόσο νωρίς εντοπίστηκε το σύνδρομο. Ελαφριές περιπτώσεις μπορεί να αναρρώσουν σε λίγες εβδομάδες, άλλες πιο σοβαρές μερικούς μήνες έως χρόνια. Σημαντικό είναι να επιστρέψεις στην προπόνηση σταδιακά και χωρίς πόνο.

Πώς να θεραπεύσεις το γόνατο δρομέα;

Στην ιδανική περίπτωση είναι καλό να εξεταστείς από ορθοπεδικό, ο οποίος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα, βοηθήματα και αποκατάσταση.  Ως φάρμακα μπορεί να πάρεις αντιφλεγμονώδη αναλγητικά για ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής, ή ίσως κορτικοστεροειδή. Δεν χρειάζεται να αποφύγεις ούτε τον νάρθηκα. Το πιο σημαντικό όμως είναι η φυσιοθεραπεία. Πρέπει να δώσεις στο γόνατο ηρεμία για αποκατάσταση, αλλά ταυτόχρονα να παραμείνεις ελαφρώς δραστήριος/α και δεν είναι εύκολο να βρεις τη σωστή αναλογία. Πρέπει με τον καιρό και σταδιακά να φορτίζεις το πόδι, αλλά ποτέ δεν επιτρέπεται ούτε τότε να χειροτερεύει ο πόνος.   Όσο δεν πονάει, μπορείς να τεντώνεις το γόνατο με μέτρο, να το διατείνεις, ακόμη και με τον καιρό να αρχίσεις να κάνεις squat σε αυτό.^{2, 3}

Πηγή: www.socalhip.com

---

Λαγονοκνημιαίο σύνδρομο (σύνδρομο ITB) - τι είναι;

Αυτό το σύνδρομο είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες χρόνιων πόνων στο γόνατο. Πρόκειται για επώδυνες παθολογικές αλλαγές δομών γύρω από το γόνατο.

Πού πονάει το σύνδρομο ITB;

Ο πόνος σε αυτόν τον τραυματισμό εμφανίζεται στην εξωτερική πλευρά του γονάτου. Είναι στο σημείο όπου καταφύεται η λαγονοκνημιαία ταινία, που είναι η ινώδης προέκταση αρκετών μυών του γλουτού και του μηρού. Ο πόνος έρχεται τυπικά με κάμψη του γονάτου και μπορεί να πονάει κατά τη δραστηριότητα ή και μετά από αυτήν.

Γιατί προκύπτει το σύνδρομο ITB;

Στην εμφάνιση του πόνου συμβάλλουν πολλοί παράγοντες. Καθοριστική για την εμφάνιση είναι η επαναλαμβανόμενη τριβή που προκύπτει κατά την κάμψη και έκταση του γονάτου. Στο σημείο της τριβής προκύπτουν ορισμένες αλλαγές, στις οποίες αντιδρά με πόνο η πλούσια νευρωμένη κατάφυση της λαγονοκνημιαίας ταινίας. Σε αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί και η επίδραση φλεγμονής ή διόγκωσης του θυλάκου.

Υπάρχει προδιάθεση σε κάποιον για το ITB;

Προδιάθεση έχουν άνθρωποι με σύντομη και πολύ σφιχτή λαγονοκνημιαία ταινία ή αδύναμους εκτείνοντες μύες του ποδιού. Μαζί με παράγοντες κινδύνου με τη μορφή πολλών περπατημένων, τρεγμένων και ποδηλατημένων χιλιομέτρων προκύπτει στη συνέχεια το λαγονοκνημιαίο σύνδρομο.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία του συνδρόμου ITB;

Όπως πάντα είναι εξατομικευμένο, αλλά ο πόνος τυπικά υποχωρεί μετά από 6-8 εβδομάδες ηρεμίας. Η επιστροφή στην προπόνηση θα πρέπει να μοιάζει έτσι, ότι θα ξεκινήσεις με τρέξιμο σε μικρότερες αποστάσεις, σε επίπεδο έδαφος και πάντα τουλάχιστον με μία ημέρα παύσης ανάμεσα στα τρεξίματα. Μόνο μετά από 3-4 εβδομάδες χωρίς πόνο θα αυξήσουμε τις αποστάσεις, την ένταση και θα τρέχουμε σε ανηφόρες και κατηφόρες.

Πώς να θεραπεύσεις το σύνδρομο ITB;

Η θεραπεία δυστυχώς δεν πιάνει αμέσως. Πρέπει να δώσεις ηρεμία στον τραυματισμό και να αρχίσεις σταδιακά να φορτίζεις μετά την υποχώρηση του πόνου. Αποτελεσματική είναι και  η εφαρμογή πάγου. Αποτελεσματικό είναι επίσης το διάτασμα της λαγονοκνημιαίας ταινίας ή το μασάζ της με κύλινδρο μασάζ.  Αντιφλεγμονώδη φάρμακα ή κορτικοστεροειδή χορηγούνται μόνο σε σοβαρή φλεγμονή. Έσχατη λύση είναι φυσικά η χειρουργική επέμβαση, όταν η κατάσταση δεν βελτιώνεται ούτε μετά από 6 μήνες ηρεμίας.^{4, 5}

Πηγή: www.levitas.cz

---

Ρήξη μηνίσκου - τι είναι;

Η ρήξη μηνίσκου είναι πολύ δυσάρεστος οξύς τραυματισμός. Σε αυτόν συμβαίνει μερική ή πλήρης ρήξη του ινώδους χόνδρου, που κανονικά εμποδίζει την τριβή μεταξύ μηριαίου και κνημιαίου οστού. 

Πού πονάει ο σπασμένος μηνίσκος;

Ο πόνος τυπικά έρχεται ξαφνικά κατά την κίνηση τη στιγμή της βλάβης του μηνίσκου. Μετά πονάει αρκετά καιρό σε προσπάθεια και φόρτιση. Ο πόνος είναι εντονότερος στην πλευρά του γονάτου όπου τραυματίστηκε ο μηνίσκος. Συχνά τον τραυματισμό συνοδεύει οίδημα.

Γιατί προκύπτει η ρήξη μηνίσκου;

Ο μηνίσκος συνήθως σπάει κατά την υπερφόρτισή του κατά τον αθλητισμό. Τυπικά σε κάποια αδέξια προσγείωση, σε ασυντόνιστη απώθηση κατά το τρέξιμο ή π.χ. σε squat με υψηλό βάρος. 

Υπάρχει προδιάθεση σε κάποιον για ρήξη μηνίσκου;

Πιο εύκολα σπάει ή σχίζεται ο μηνίσκος που είναι ήδη εκφυλιστικά αλλοιωμένος από την υπερβολική χρήση του. Επομένως οι πολυετείς δρομείς έχουν μηνίσκους λίγο πιο επιρρεπείς σε τραυματισμό.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία της ρήξης μηνίσκου;

Η θεραπεία του σπασμένου μηνίσκου δυστυχώς διαρκεί πολύ, δηλαδή μήνες.

Πώς να θεραπεύσεις τον μηνίσκο και πότε να κάνεις εγχείρηση; 

Οι προσεγγίσεις είναι διαφορετικές, εξαρτάται από τη σοβαρότητα και αν είσαι διατεθειμένος/η να υποβληθείς σε εγχείρηση. Είναι απαραίτητο να συζητήσεις την κατάστασή σου με τον γιατρό, ο οποίος θα σου παρουσιάσει τις επιλογές. Είναι δυνατόν να αφήσεις τον μηνίσκο να επουλωθεί συντηρητικά. Αυτό απαιτεί τουλάχιστον 3 μήνες ηρεμίας, με πιθανότητα ενέσεων που υποστηρίζουν την επούλωση. Οι χειρουργικές λύσεις είναι τότε 2. Είτε αφαίρεση του μηνίσκου αρθροσκοπικά, που ήταν δημοφιλές παλαιότερα, είτε σταθεροποίηση του μηνίσκου αρθροσκοπικά και επούλωσή του. Η σταθεροποίηση του τραυματισμένου μηνίσκου από μελέτες προκύπτει ως η καλύτερη επιλογή με τη μεγαλύτερη πιθανότητα, ο αθλητής να ε πιστρέψει στο τρέξιμο.^{6, 7, 8}

Πηγή: www.alleviatepainclinic.com

---

Επιγονατιδική τενοντοπάθεια - τι είναι το γόνατο άλτη;

Είναι χρόνιος τραυματισμός τένοντα, με τον οποίο ο μηριαίος μυς καταφύεται μέσω της επιγονατίδας στην κνήμη.  

Πού πονάει το γόνατο άλτη; 

Η επιγονατιδική τενοντοπάθεια πονάει τυπικά στο πρόσθιο τμήμα του γονάτου και μάλιστα πιο κάτω από την επιγονατίδα (δες την εικόνα παρακάτω). 

Γιατί προκύπτει το γόνατο άλτη;

Ο επιγονατιδικός τένοντας φορτίζεται εξαιρετικά κατά τις απωθήσεις και η μακροχρόνια υπερφόρτωση είναι ένας από τους κύριους παράγοντες για την εμφάνιση της τενοντοπάθειας. Ο μεγαλύτερος βαθμός αλλαγών συμβαίνει από την πίσω πλευρά του τένοντα. Ο τένοντας παχαίνει αλλά χάνει τις μηχανικές του ιδιότητες.

Ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση του γόνατος άλτη;

Το ελαττωματικό στήριγμα του πέλματος, το υψηλό βάρος και η αδυναμία των μηριαίων μυών είναι παράγοντες κινδύνου, που συμβάλλουν στην εμφάνιση επιγονατιδικής τενοντοπάθειας.

Πόσο διαρκεί η θεραπεία του γόνατος άλτη;

Στο μεγαλύτερο μέρος των περιπτώσεων με σωστή θεραπεία ο πόνος εξαφανίζεται εντελώς μετά από 12 εβδομάδες.

Πώς να θεραπεύσεις το γόνατο άλτη;

Η πρώτη και πολύ αποτελεσματική επιλογή θεραπείας είναι η αποκατάσταση, η εγχείρηση δεν συνιστάται σε αυτόν τον τραυματισμό. Πρέπει να τηρείς σχετική ηρεμία, γιατί σε απόλυτη ηρεμία ο τένοντας θα ατροφούσε, ενώ σε πολύ υψηλή φόρτιση ο τένοντας δεν θα επουλωθεί. Με συγκεκριμένο πρόγραμμα αποκατάστασης ασκήσεων θα σε συμβουλέψει ιδιώτης φυσιοθεραπευτής ή θα σου συνταγογραφήσει την αποκατάσταση ο γιατρός.^{9, 10}

Πηγή: www.complete-physio.co.uk

---

Πηγές:

1. Francis, Peter et al. “The Proportion of Lower Limb Running Injuries by Gender, Anatomical Location and Specific Pathology: A Systematic Review.” Journal of sports science & medicine vol. 18,1 21-31. 11 Feb. 2019
2. Gaitonde, David Y et al. “Patellofemoral Pain Syndrome.” American family physician vol. 99,2 (2019): 88-94.
3. Petersen, Wolf et al. “Patellofemoral pain syndrome.” Knee surgery, sports traumatology, arthroscopy : official journal of the ESSKA vol. 22,10 (2014): 2264-74. doi:10.1007/s00167-013-2759-6
4. Hadeed, Andrew. and David C. Tapscott. “Iliotibial Band Friction Syndrome.” StatPearls, StatPearls Publishing, 23 May 2023.
5. Khaund, Razib, and Sharon H Flynn. “Iliotibial band syndrome: a common source of knee pain.” American family physician vol. 71,8 (2005): 1545-50.
6. Beaufils, P, and N Pujol. “Management of traumatic meniscal tear and degenerative meniscal lesions. Save the meniscus.” Orthopaedics & traumatology, surgery & research : OTSR vol. 103,8S (2017): S237-S244. doi:10.1016/j.otsr.2017.08.003
7. Kopf S, Beaufils P, Hirschmann MT, Rotigliano N, Ollivier M, Pereira H, Verdonk R, Darabos N, Ntagiopoulos P, Dejour D, Seil R, Becker R. Management of traumatic meniscus tears: the 2019 ESSKA meniscus consensus. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020 Apr;28(4):1177-1194. doi: 10.1007/s00167-020-05847-3. Epub 2020 Feb 13. PMID: 32052121; PMCID: PMC7148286.
8. Snoeker, Barbara A M et al. “Risk factors for meniscal tears: a systematic review including meta-analysis.” The Journal of orthopaedic and sports physical therapy vol. 43,6 (2013): 352-67. doi:10.2519/jospt.2013.4295
9. Schwartz A, Watson JN, Hutchinson MR. Patellar Tendinopathy. Sports Health. 2015 Sep-Oct;7(5):415-20. doi: 10.1177/1941738114568775. Epub 2015 Jan 23. PMID: 26502416; PMCID: PMC4547110.
10. Muaidi, Qassim I. “Rehabilitation of patellar tendinopathy.” Journal of musculoskeletal & neuronal interactions vol. 20,4 (2020): 535-540.

---

Πηγές εικόνων:

1. https://www.socalhip.com/wp-content/uploads/2022/01/Patellofemoral-Pain-Syndrome.png?fbclid=IwAR0n1_8u4ijobqf8mZMemsfNju5cyNGv7emRsN4gVbesNi7695vClJ2NzLY
2. https://www.levitas.cz/2018/02/bezecke-koleno-iliotibialni-syndrom-itb-syndrom/
3. https://www.alleviatepainclinic.com/blog/meniscal-tears/
4. https://complete-physio.co.uk/patella-tendinopathy-also-known-as-jumpers-knee/