Τι βοηθάει στον πόνο φτέρνας και τα συμπτώματα του οστεοφύτου της πτέρνας

 

Συνήθως ο πόνος εκδηλώνεται το πρωί, στο πίσω μέρος ή στο πλάι και κατά το πάτημα. Παρόλο που στους πόνους φτέρνας είναι πιο επιρρεπείς αθλητές όπως δρομείς ή ποδοσφαιριστές, αυτή η ενόχληση επηρεάζει και μεγάλο μέρος του γενικού πληθυσμού. Οι περισσότεροι από εμάς προσπαθούμε στη συνέχεια να βρούμε ολοκληρωμένες πληροφορίες για το γιατί μας ταλαιπωρεί αυτός ο πόνος και τι τον προκαλεί. Δεδομένου ότι τον αντιμετωπίσαμε κι εμείς, σου παρουσιάζουμε μια σύνοψη βασικών πληροφοριών σχετικά με το οστεόφυτο της πτέρνας και την πελματιαία απονευρωσίτιδα, που θα πρέπει να γνωρίζεις, αν αποφασίζεις πώς να αντιμετωπίσεις περαιτέρω τον τραυματισμό.

Ο πόνος φτέρνας με λίγα λόγια:

1. Ο πόνος φτέρνας - το πρωί, από κάτω, πίσω, στο πλάι, σε ηρεμία, κατά το πάτημα, κατά το περπάτημα, κατά το τρέξιμο μπορεί να προκαλείται από διάφορους παράγοντες, όπως φλεγμονή του αχίλλειου τένοντα, πελματιαία απονευρωσίτιδα ή σχηματισμός οστεόφυτου στο οστό της πτέρνας·
2. Το οστεόφυτο πτέρνας είναι μια μικρή προεξοχή στο οστό της πτέρνας, η οποία μπορεί να προκύψει λόγω φλεγμονωδών αλλαγών στην πελματιαία απονεύρωση·
3. Η πελματιαία απονευρωσίτιδα είναι φλεγμονή της απονεύρωσης στο πέλμα, η οποία είναι συχνά αποτέλεσμα υπερβολικής επιβάρυνσης. Αυτός ο τραυματισμός μπορεί να σχετίζεται με την ηλικία, ακατάλληλα υποδήματα, παχυσαρκία ή έντονη αθλητική απόδοση·
4. Η θεραπεία της πελματιαίας απονευρωσίτιδας και του οστεόφυτου περιλαμβάνει ξεκούραση, διατάσεις, μασάζ, ορθοπεδικά πέλματα, φάρμακα και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και χειρουργική επέμβαση. Οι διατάσεις και τα μασάζ μπορούν να γίνονται στο σπίτι, αλλά είναι σημαντικό να αναζητήσεις γιατρό για σωστή διάγνωση και θεραπευτικό πλάνο·
5. Ο χρόνος ανάρρωσης είναι εξατομικευμένος, αλλά οι περισσότεροι ασθενείς βιώνουν ανακούφιση από τον πόνο μέσα σε 10 μήνες από την έναρξη της θεραπείας. Οι αθλητές θα πρέπει να αυξάνουν σταδιακά την επιβάρυνση και να επιστρέφουν στην προπόνηση μόνο μετά την πλήρη ανάρρωση.

Γιατί με πονάει η φτέρνα;

Αν τραυματίστηκες σε ένα σκληρό χτύπημα, τότε πιθανότατα πρόκειται για κάταγμα ή τραυματισμό συνδέσμων, μυών ή τενόντων. Αν ο πόνος σου εμφανίστηκε σταδιακά μέσα σε εβδομάδες και χειροτέρευε, τότε πρέπει να συνειδητοποιήσεις πού σε πονάει η φτέρνα. Ο πόνος στο πίσω μέρος της φτέρνας συνήθως προκαλείται από φλεγμονή του αχίλλειου τένοντα ή φλεγμονή του ορογόνου θυλάκου (η λεγόμενη θυλακίτιδα). Αιτία του πόνου στο κάτω μέρος της φτέρνας είναι συνηθέστερα η πελματιαία απονευρωσίτιδα, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην εμφάνιση οστεόφυτου.¹

Πηγή: www.mayoclinic.org

Τι είναι στην πραγματικότητα το οστεόφυτο πτέρνας και η πελματιαία απονευρωσίτιδα;

Το οστεόφυτο, στα αγγλικά «spur», είναι μια μικρή προεξοχή στο οστό. Εμφανίζεται συνήθως ακριβώς στην τραχεία επιφάνεια του οστού της πτέρνας. Συνήθως έχει μέγεθος γύρω στα 1-2 χιλιοστά και είναι πολύ επώδυνο. Με την πελματιαία απονευρωσίτιδα το οστεόφυτο σχετίζεται πολύ στενά.²

Γιατί εμφανίζεται η πελματιαία απονευρωσίτιδα;

Η φλεγμονή της πελματιαίας απονεύρωσης δεν είναι κάτι ασυνήθιστο σε ηλικιωμένους, παχύσαρκους, ανθρώπους με ελαττωματικό βάδισμα, ανθρώπους με ακατάλληλα υποδήματα και αθλητές. Αυτές οι ομάδες ανθρώπων έχουν κοινό ότι εξέθεσαν το πέλμα τους (άρα και την πελματιαία απονεύρωση) σε υπερβολική επιβάρυνση. Κατά την επιβάρυνση δημιουργούνται μικροτραυματισμοί. Όταν η επιβάρυνση είναι σε λογικό βαθμό, οι ιστοί αναγεννώνται και γίνονται πιο δυνατοί και σταθεροί. Αν η επιβάρυνση είναι υπερβολική και δεν προλαβαίνουμε να αναγεννήσουμε τους μικροτραυματισμούς, προκύπτει εκφύλιση των ιστών, η οποία παρατείνει την επούλωση και προκαλεί πόνο. Αυτό στο πέλμα το ονομάζουμε πελματιαία απονευρωσίτιδα.³

Πώς οδηγεί η πελματιαία απονευρωσίτιδα στο οστεόφυτο;

Η πελματιαία απονεύρωση έχει την αρχή της στο οστό της πτέρνας. Όταν αλλάζει φλεγμονωδώς, ινώνεται, και ακόμα στο σημείο εκκίνησής της προς το οστό της πτέρνας εναποτίθεται ασβέστιο, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια προεξοχή στη φτέρνα, την οποία ονομάζουμε οστεόφυτο.²

Πηγή: www.orthoinfo.aaos.org

Τυπικά συμπτώματα και εκδηλώσεις του οστεόφυτου πτέρνας

Η πελματιαία απονευρωσίτιδα εκδηλώνεται τυπικά το πρωί κατά την ανέγερση από το κρεβάτι. Οι ασθενείς περιγράφουν τον πόνο ως σουβλιά, εντοπισμένο αποκλειστικά στο πέλμα και στη φτέρνα. Ο πόνος στην πελματιαία απονευρωσίτιδα βελτιώνεται με το περπάτημα και τη δραστηριότητα, αλλά μετά από μεγαλύτερη ξεκούραση επιστρέφει ξανά με τις πρώτες κινήσεις. Στο οστεόφυτο ο πόνος είναι παρόμοιος με αυτόν της πελματιαίας απονευρωσίτιδας, αλλά δεν υποχωρεί τόσο εύκολα με την κίνηση. Επώδυνη είναι επίσης η ψηλάφηση του κάτω μέρους της φτέρνας.

Τι να κάνεις με την πελματιαία απονευρωσίτιδα και το οστεόφυτο;

• Σε περίπτωση υποψίας αυτών των τραυματισμών φυσικά χρειάζεται να επισκεφτείς γιατρό (ορθοπεδικό), ο οποίος μπορεί να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει τη διάγνωση. 
• Για την πελματιαία απονευρωσίτιδα θα σου συστήσει ξεκούραση για το πόδι, διατάσεις της απονεύρωσης, μπορεί να συνταγογραφήσει ορθοπεδικά πέλματα, νάρθηκα ή φάρμακα.
• Σε περίπτωση πολύ επώδυνου οστεόφυτου θα σου συστήσει επίσης ηρεμία και πιθανότατα θα συνταγογραφήσει αντιφλεγμονώδη φάρμακα τύπου ιβουπροφαίνη, δικλοφενάκη, aulin κ.λπ. Μπορεί επίσης να προχωρήσει σε ένεση κορτικοστεροειδών. Μόνο αφού περάσει η οξεία φάση της πάθησης και η κατάσταση του ποδιού σταθεροποιηθεί λίγο, είναι λογικό να ξεκινήσεις με διατάσεις. Μία από τις επιλογές θεραπείας είναι η χρήση κρουστικού κύματος. Σε περίπτωση αποτυχίας της συντηρητικής θεραπείας απαιτείται χειρουργική επέμβαση.¹

Ασκήσεις για τον πόνο φτέρνας

• Η πιο αποτελεσματική φαίνεται να είναι η άμεση διάταση της πελματιαίας απονεύρωσης. Βάλε το ένα πόδι πάνω στο άλλο (το πονεμένο από πάνω), πιάσου από τον αντίχειρα και τράβηξέ τον για 15 έως 30 δευτερόλεπτα προς την κνήμη. 
• Μπορείς να δοκιμάσεις και ήπιο μασάζ στο πέλμα, όπου περνάς το πέλμα πάνω σε κύλινδρο μασάζ ή π.χ. σε μπουκάλι ή μπάλα του τένις.
• Χρήσιμη μπορεί να είναι και η διάταση της γάμπας. Κλασικά στηρίζεσαι στον τοίχο, βάζεις το πονεμένο πόδι πίσω, τη φτέρνα στο έδαφος και την κνήμη σε γωνία όπου νιώθεις τέντωμα στη γάμπα.
• Επίσης δοκίμασε να τραβάς τη μύτη του ποδιού προς το μέρος σου με τη βοήθεια μιας πετσέτας κάτω από τη μύτη.⁴

Πόσο διαρκεί η θεραπεία και μετά από πόσο καιρό μπορώ να ξαναπροπονηθώ;

Κάθε θεραπεία είναι εξατομικευμένη, εξαρτάται από τις ικανότητες επούλωσης του ασθενή και από το πόσο έγκαιρα εντοπίστηκε ο τραυματισμός. Μια απονευρωσίτιδα που αντιμετωπίζεται έγκαιρα μπορεί να εξαφανιστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Στο 90% όλων των απονευρωσιτίδων και οστεόφυτων (συμπεριλαμβανομένων και των πιο σοβαρών) ο πόνος υποχωρεί εντελώς μέσα σε 10 μήνες διατάσεων και ελαφρού καθεστώτος.⁵

Ως αθλητές μας ενδιαφέρει κυρίως πότε μπορούμε να επιστρέψουμε πλήρως στην προπόνηση. Γι' αυτό δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι αριθμοί. Χρειάζεται να αφουγκράζεσαι το σώμα σου, να ξεκινήσεις την προπόνηση σταδιακά και ήπια. Το κύριο είναι να περιμένεις να φύγει ο πόνος και να μπορείς να επιβαρύνεις το πόδι στην καθημερινή ζωή. Μετά μπορείς να αρχίσεις να δοκιμάζεις να αυξάνεις σταδιακά την επιβάρυνση και να επιστρέφεις στην προπόνηση. Σημαντικό είναι να τηρείς την αρχή ότι δεν πρέπει να προπονείσαι μέσα από τον πόνο και ανάμεσα στις προπονήσεις να αφήνεις αρκετό χρόνο για αποκατάσταση, καλύτερα μερικές μέρες. Όλοι θέλουμε να επιστρέψουμε στην προπόνηση όσο το δυνατόν πιο σύντομα, αλλά σε αυτή την περίπτωση η υπομονή αποδίδει.

---

Πηγές:

1. Agyekum, Edward Kwame, and Kaiyu Ma. “Heel pain: A systematic review.” Chinese journal of traumatology = Zhonghua chuang shang za zhi vol. 18,3 (2015): 164-9. doi:10.1016/j.cjtee.2015.03.002
2. Kirkpatrick, Joshua et al. “The plantar calcaneal spur: a review of anatomy, histology, etiology and key associations.” Journal of anatomy vol. 230,6 (2017): 743-751. doi:10.1111/joa.12607
3. Trojian, Thomas, and Alicia K Tucker. “Plantar Fasciitis.” American family physician vol. 99,12 (2019): 744-750
4. https://www.healthline.com/health/fitness-exercise/plantar-fasciitis-stretches
5. https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/plantar-fasciitis-and-bone-spurs
6. https://www.vondt.net/cs/fibromyalgie-a-plant%C3%A1rn%C3%AD-fasciitida/