Czym jest złamanie zmęczeniowe?
Złamania zmęczeniowe to przewlekle powstające uszkodzenia kości. Nie są to klasyczne złamania, które powstają wskutek urazu, ale powstają przez dłuższy okres czasu w wyniku nadmiernego obciążenia.
Jaki jest mechanizm powstawania złamania zmęczeniowego?
Kość nie jest tak niezmienną strukturą, jak mogłoby się wydawać. Kości przechodzą przebudowę (remodeling) tak jak inne tkanki, i w tym samym momencie część kości powstaje, a część kości zanika. W normalnej sytuacji te procesy są mniej więcej w równowadze i dzięki temu nasze kości pozostają zdrowe i mocne.
Przy długotrwałym przeciążaniu zanik (resorpcja) części kości jest wyższy niż jej powstawanie. Wtedy kość stopniowo traci na wytrzymałości, a bez odpowiedniego odpoczynku może się zdarzyć, że się złamie. Temu dużemu złamaniu poprzedza wiele mikrozłamań, które można wykryć na przykład na rezonansie magnetycznym jeszcze zanim kość złamie się całkowicie (1).
Dlaczego mam złamanie zmęczeniowe?
Wysokie obciążenie kości od razu nie oznacza, że będziesz mieć złamanie zmęczeniowe, chociaż regularne bieganie ponad 40 kilometrów tygodniowo jest czynnikiem ryzyka. Głównym problemem bywa to, że ciało nie jest na to wysokie obciążenie przygotowane stopniowym zwiększaniem obciążenia. Dużym czynnikiem ryzyka jest, gdy nietrenowany człowiek nagle przejdzie lub przebiegnie znacznie więcej kilometrów, niż jest przyzwyczajony. Z badań wynika, że jesteś w grupie ryzyka, gdy w ciągu jednego tygodnia dodasz ponad 32 kilometry do swojego zwykłego obciążenia. Wiemy też, że kobiety są bardziej podatne na te urazy. Powstanie może przyspieszyć też niedostateczne odżywianie1,2. Wśród innych ryzykownych sportów, gdzie nawet sportowcy wyczynowi spotykają się ze złamaniami zmęczeniowymi z powodu długotrwale wysokiego obciążenia, jest na przykład piłka nożna, hokej lub gimnastyka.
Jak objawia się złamanie?
Na początku złamanie może wcale nie boleć, więc nie jest trudno z nim dłużej ćwiczyć. Później objawia się w trakcie treningów, zwykle dopiero pod koniec lub po ćwiczeniach. Stopniowo ból się nasila, zaczyna pojawiać się już na początku treningów a ból pojawia się też w trakcie zwykłego dnia1.
Jak leczy się złamanie zmęczeniowe i jak długo to trwa?
W przypadku podejrzenia tego urazu absolutnie kluczowe jest udanie się do lekarza, zrobienie zdjęcia rentgenowskiego złamania, a lekarz zaleci leczenie.
Lżejsze złamania leczy się częściowym odpoczynkiem, lodowaniem, czasem lekami przeciwzapalnymi i przeciwbólowymi. Aktywność i obciążenie kości musi być umiarkowane (zwykłe codzienne czynności, nie trening) i nigdy nie może boleć. Po tym, jak obraz kości się poprawi i kość jest 2 tygodnie bez bólu, możesz wrócić do treningu. Zaczyna się maksymalnie z połowicznymi wynikami i wystarczającym odpoczynkiem między treningami przez 2 tygodnie. Przez kolejne 6 tygodni będziesz stopniowo wracać do wcześniejszego poziomu wyników. W przypadku ciężkich, późno zdiagnozowanych złamań ten proces trwa dłużej1.
Jak zapobiegać złamaniom?
Z logiki rzeczy kluczowe jest nienagłe zwiększanie intensywności treningów przebiegniętego lub przejechanego dystansu. Odpowiednie obuwie odgrywa ważną rolę, podobnie jak jego wymiana - zwykłe buty do biegania pełnią funkcję amortyzującą przez około 400-550 kilometrów biegu. Ważne jest też odpowiednie odżywianie dla wytrzymałości kości. Dla wytrzymałości kości kluczowa jest też prawidłowa dieta. Musisz zapewnić wystarczającą ilość białka i wapnia, fosforu i innych minerałów. Białko otrzymasz z mięsa i roślin strączkowych, minerały można przyjąć w produktach typu nabiał, kapusta, brokuły, orzechy i inne. Inną możliwością jest suplementacja minerałów razem z witaminą D1.
Gdzie najczęściej występują złamania zmęczeniowe?
Złamania zmęczeniowe znacznie częściej dotyczą kończyn dolnych niż kończyn górnych. Widujemy je na kości miednicznej, szyjce i trzonie kości udowej, kościach śródstopia i kościach stępu oraz najczęściej na kości piszczelowej lub kości strzałkowej1,2,3.
Źródło: https://www.hss.edu/orthopedic-trauma-case39-leg-stress-fractures.asp
Źródła:
1. Fredericson, Michael et al. “Stress fractures in athletes.” Topics in magnetic resonance imaging : TMRI vol. 17,5 (2006): 309-25. doi:10.1097/RMR.0b013e3180421c8c
2. Patel, Deepak S et al. “Stress fractures: diagnosis, treatment, and prevention.” American family physician vol. 83,1 (2011): 39-46.
3. Gallo RA, Plakke M, Silvis ML. Common leg injuries of long-distance runners: anatomical and biomechanical approach. Sports Health. 2012 Nov;4(6):485-95. doi: 10.1177/1941738112445871. PMID: 24179587; PMCID: PMC3497945.
Komentarze (0)
Brak komentarzy do tego artykułu. Bądź pierwszą komentującą osobą!