Ból ud po bieganiu - przyczyny i leczenie

Jesteś lekkoatletą, piłkarzem albo po prostu lubisz pobiegać, ale po bieganiu lub innej aktywności pojawia się ból ud? W tym artykule omówimy, jakie urazy mięśni uda są u sportowców najczęstsze, dlaczego powstają i jak długo się goją. 

Dlaczego boli mnie udo?

Urazy mięśni uda są dość częste u sportowców, którzy wykonują dynamiczne, bardzo eksplozywne ruchy. Wyskoki, sprinty, nagłe zmiany kierunku lub kopnięcia to ruchy z natychmiastowym, wysokoenergetycznym zaangażowaniem wielu mięśni, w tym mięśni uda. Podczas tych ruchów może dojść do naciągnięcia lub naderwania włókien mięśniowych, co następnie intensywnie boli ^{1, 4}.

Gdzie może boleć udo?

Lokalizacja bólu może być różna, typowo uraz pojawia się w miejscu przejścia mięśnia w jego ścięgno, ponieważ tam obciążenie mięśnia przekracza jego wydolność. Na przedniej stronie boli uszkodzony mięsień czworogłowy uda, na wewnętrznej stronie uda bolą uszkodzone przywodziciele (mięśnie przyciągające udo do drugiego uda), a na tylnej stronie bolą uszkodzone mięśnie kulszowo-goleniowe^{2, 3, 4}.

Źródło: Canva.com

W jakim sporcie uraz uda jest najczęstszy?

Choć bóle uda dotyczą wielu różnych sportów, to jednak jeden zdecydowanie dominuje. Mięśnie uda mają najczęściej uszkodzone piłkarze, ponieważ wykonują wszystkie wyżej wymienione ruchy ryzykowne. Te urazy stanowią prawie jedną trzecią (31 %) wszystkich urazów piłkarzy. Najwyższa liczba urazów dotyczy tylnego uda (mięśni kulszowo-goleniowych), potem wewnętrznego uda (przywodzicieli), a dopiero na końcu przedniego uda (musculus quadriceps femoris)^{1, 4}.

Jak objawia się uraz mięśni uda?

Przede wszystkim, gdy dojdzie do naciągnięcia lub naderwania mięśnia, pojawia się intensywny ból natychmiast po wadliwym ruchu. Ten ból nie pozwala sportowcowi kontynuować wysiłku i często dokucza mu nawet przy chodzeniu. W zależności od stopnia urazu kończyna może opuchnąć, a przy naderwaniach mięśnia często towarzyszy jej duży siniak⁴.

Źródło: physioroom.com, uraz mięśnia kulszowo-goleniowego 3. stopnia

Jakie są czynniki ryzyka i czy da się je jakoś kontrolować?

Do niemożliwych do kontrolowania czynników ryzyka należą starszy wiek, wcześniejszy uraz nogi (ma tendencję do nawracania) i dominacja kończyny (odbijająca, a tym samym bardziej obciążona noga jest bardziej podatna na uraz)⁴.

Do czynników ryzyka, na które można wpływać, należą nadwaga, ogólna elastyczność, niedostateczna rozgrzewka przed wysiłkiem, osłabienie mięśni uda i niewystarczająca stabilność środka ciała. Nad tymi czynnikami warto popracować, aby zapobiec zarówno pierwszemu, jak i powtórnemu urazowi mięśni uda⁴.

Co robić z urazem uda i jak długo to trwa?

Odpowiedź na to pytanie jest skomplikowana, ponieważ zależy od stopnia ciężkości i lokalizacji urazu, dlatego ważne jest, aby udać się do lekarza. Lekarz zbada udo oglądając, badając palpacyjnie, a może też za pomocą USG lub rezonansu magnetycznego, i na tej podstawie zaproponuje leczenie, zwykle zachowawcze, a nie operacyjne. Tak czy inaczej czeka cię okres względnego lub całkowitego spoczynku, po którym nastąpi rehabilitacja mięśnia i stopniowe zwiększanie obciążenia, aż powoli wrócisz do pełnego obciążenia. Ogólnie czas powrotu do sportu przy najmniej poważnych naciągnięciach wynosi 10 do 18 dni, a przy poważnych naderwaniach 2 do 3 miesięcy^{2, 3, 4}.

Źródła

1. Ishøi, Lasse et al. “Diagnosis, prevention and treatment of common lower extremity muscle injuries in sport - grading the evidence: a statement paper commissioned by the Danish Society of Sports Physical Therapy (DSSF).” British journal of sports medicine vol. 54,9 (2020): 528-537. doi:10.1136/bjsports-2019-101228
2. Chang, Justin S et al. “Management of hamstring injuries: current concepts review.” The bone & joint journal vol. 102-B,10 (2020): 1281-1288. doi:10.1302/0301-620X.102B10.BJJ-2020-1210.R1
3. Serner, Andreas et al. “Return to Sport After Criteria-Based Rehabilitation of Acute Adductor Injuries in Male Athletes: A Prospective Cohort Study.” Orthopaedic journal of sports medicine vol. 8,1 2325967119897247. 29 Jan. 2020, doi:10.1177/2325967119897247
4. Mendiguchia, Jurdan et al. “Rectus femoris muscle injuries in football: a clinically relevant review of mechanisms of injury, risk factors and preventive strategies.” British journal of sports medicine vol. 47,6 (2013): 359-66. doi:10.1136/bjsports-2012-091250
5. https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11664111