Μαλτιτόλη στα τρόφιμα - λειτουργία και ασφάλεια

Η μαλτιτόλη ανήκει στις σακχαρικές αλκοόλες (πολυόλες) και στη βιομηχανία τροφίμων χρησιμοποιείται ευρέως ως υποκατάστατο της σακχαρόζης (κοινής ζάχαρης). Τη βρίσκουμε σε ζαχαρώδη προϊόντα, χαμηλών θερμίδων τρόφιμα, πρωτεϊνούχες μπάρες, αλείμματα ή «fit» εκδόσεις επιδορπίων. Χάρη στη γλυκιά γεύση και τη χαμηλότερη ενεργειακή αξία μπορεί να φαίνεται σαν ιδανική λύση για τον περιορισμό της πρόσληψης ζάχαρης – η πραγματικότητα όμως είναι κάπως πιο περίπλοκη.

Πώς είναι η μαλτιτόλη και γιατί χρησιμοποιείται;

Η μαλτιτόλη παράγεται με υδρογόνωση της μαλτόζης (της λεγόμενης βυνικής ζάχαρης) από άμυλο.
Χαρακτηρίζεται από:

• περίπου 75–90 % της γλυκύτητας της σακχαρόζης,

• χαμηλότερη ενεργειακή αξία (≈ 2,1 kcal/g έναντι 4 kcal/g στη ζάχαρη),

• χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη (GI ≈ 35).

Αυτό σημαίνει ότι η μαλτιτόλη αυξάνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα πιο αργά, όχι όμως μηδενικά – εξακολουθεί να έχει μετρήσιμη επίδραση στη γλυκαιμία. Γι' αυτό δεν είναι απολύτως κατάλληλη για άτομα με διαβήτη, αν χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερη ποσότητα.

Από τεχνολογική άποψη είναι δημοφιλής, γιατί:

• συμπεριφέρεται παρόμοια με τη ζάχαρη (εξασφαλίζει υφή, σταθερότητα, όγκο),

• έχει ευχάριστη γεύση χωρίς πικρή επίγευση, τυπική για άλλες πολυόλες,

• και είναι προσιτή σε τιμή.

Οι παραγωγοί την χρησιμοποιούν έτσι όχι μόνο για μείωση της περιεκτικότητας σε ζάχαρη, αλλά μερικές φορές και ως φθηνότερο υποκατάστατο μέρους των πρώτων υλών.

Πηγή: fjingredients.eu

Μεταβολισμός της μαλτιτόλης

• Περίπου το 40–50 % της προσλαμβανόμενης μαλτιτόλης διασπάται στο λεπτό έντερο σε γλυκόζη και σορβιτόλη, τα οποία στη συνέχεια απορροφώνται και μεταβολίζονται με τις συνηθισμένες οδούς.

• Το υπόλοιπο (περίπου το μισό) περνά στο παχύ έντερο, όπου τα βακτήρια το ζυμώνουν σε λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFA), διοξείδιο του άνθρακα και υδρογόνο.

• Αυτή η διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε φούσκωμα, αίσθημα πληρότητας ή καθαρτικό αποτέλεσμα, ειδικά σε υψηλότερη πρόσληψη.

Η ανοχή είναι εξατομικευμένη, αλλά δόσεις άνω των 30–40 g/ημέρα μπορεί να προκαλέσουν πεπτικά προβλήματα σε πιο ευαίσθητα άτομα.

Πηγή: canva.com

Ασφάλεια και επιδράσεις στην υγεία

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες μελέτες και τα συμπεράσματα της EFSA και της FDA, η μαλτιτόλη θεωρείται ασφαλής.
Τα πλεονεκτήματά της:

• χαμηλότερη ενεργειακή αξία,

• πιο αργή απορρόφηση γλυκόζης,

• δεν βλάπτει τα δόντια (δεν προάγει τη δημιουργία τερηδόνας).

Πιθανά μειονεκτήματα:

• σε υψηλές δόσεις καθαρτικό αποτέλεσμα και φούσκωμα,

• σε ορισμένα άτομα με πεπτικές διαταραχές (π.χ. IBS) μπορεί να προκαλέσει δυσφορία,

• σε υπερβολική κατανάλωση εξακολουθεί να συμβάλλει στην ενεργειακή πρόσληψη, και άρα και στην αύξηση βάρους.
  

Μαλτιτόλη και σωματικό βάρος

Παρόλο που έχει χαμηλότερη θερμιδική αξία από τη ζάχαρη, η μαλτιτόλη εξακολουθεί να παρέχει ενέργεια.
Αν την καταναλώνουμε συχνά και σε μεγάλη ποσότητα (π.χ. σε γλυκά «low sugar»), μπορεί να συμβάλλει στην υπερβολική θερμιδική πρόσληψη όπως και άλλοι υδατάνθρακες.
Ο ισχυρισμός «low calorie» έτσι δεν σημαίνει ότι με το συγκεκριμένο τρόφιμο δεν μπορεί κανείς να πάρει κιλά.

Συμπερασματικά

Η μαλτιτόλη μπορεί να είναι χρήσιμο γλυκαντικό για τη μείωση της περιεκτικότητας σε ζάχαρη και ενέργεια στα τρόφιμα. Σε μεγαλύτερη ποσότητα όμως μπορεί να προκαλέσει πεπτικά προβλήματα και εξακολουθεί να συμβάλλει στην ενεργειακή πρόσληψη. Για τον συνηθισμένο καταναλωτή ισχύει – μικρή ποσότητα δεν πειράζει, αλλά καθημερινή και υψηλή πρόσληψη μπορεί να είναι ακατάλληλη για την πέψη και τον μεταβολισμό.

Πηγές:

1. The low glycemic index and health benefits of polyols as sugar substitutes Livesey, G. PMID: 19087449 Nutr Res Rev. 2003 Dec;16(2):163–91. doi: 10.1079/NRR200371.
2. A. Black, M. Spence, R. O. McMahon, G. J. Cuskelly, C. N. Ennis, D. R. McCance, I. S. Young, P. M. Bell, and S. J. Hunter et al. The impact of eucalyptus gum on glucose and insulin metabolism Published online September 1, 2002, at: Diabetes Metab Res Rev. PMID: 12469372.
3. GR Gibson; HM Probert; JV Loo; RA Rastall; MB Roberfroid Modulation of human colonic microbiota through diet: a revised prebiotic paradigm Doi: 10.1079/NRR200479; PMID: 19087444 Nutr Res Rev. 2004 Jun;17(2):259–75.
   
4. Saraiva, A., Carrascosa, C., Raheem, D., Ramos, F., & Raposo, A. (2020). Maltitol: Analytical determination methods, applications in the food industry, metabolism and health impacts. Nutrients, 12(8), 2194. https://doi.org/10.3390/nu12082194