Ból kolana po bieganiu - przyczyny i długość leczenia

 

Dlaczego po lub podczas biegania bolą mnie akurat kolana?

Bardzo uzależniająca aktywność, jaką jest bieganie, jest w dużym stopniu bardzo korzystna. Niestety z każdym uderzeniem przechodzą duże siły mechaniczne od systemów stopy przez podudzie, kolana, uda, biodro aż do pleców. To właśnie kolana są najczęściej dotkniętą częścią ciała podczas biegania. To bardzo złożony staw z wieloma delikatnymi strukturami. Można by więc powiedzieć, że są przy bieganiu najbardziej podatną na uraz częścią ciała. Powstaje w nich aż 26 % urazów związanych z bieganiem.¹

Najczęstsze przyczyny bólu kolana i kilka słów o nich

Odczucie bólu może pojawić się nagle, na przykład przy uszkodzeniu łąkotki, naderwaniu mięśnia, zerwaniu więzadła lub ścięgna. Taki uraz nazywamy ostrym i trzeba z nim natychmiast udać się do lekarza. Większą część urazów kolana stanowią urazy przewlekłe, które powstają przez dłuższy czas, ból z czasem się nasila, dlatego ich diagnostyka, a potem i rekonwalescencja mogą trwać długo. Ich kolejność podana jest według tego, jak często występują.

Podział urazów kolana biegacza według miejsca bólu

Miejsce bólu	Nazwa urazu	Długość leczenia
Przedni segment kolana - za rzepką	Zespół rzepkowo-udowy (kolano biegacza)	tygodnie do miesięcy
Zewnętrzna strona kolana	Zespół ITB	6-8 tygodni
Przednia część kolana - pod rzepką	Tendinopatia rzepki (kolano skoczka)	12 tygodni
Nagle, w momencie zależnym od uszkodzonej strony	Zerwanie łąkotki	miesiące

Zespół rzepkowo-udowy - czym jest kolano biegacza?

To przewlekły, a zarazem najczęstszy ból kolana u biegaczy.

Gdzie boli kolano biegacza?

Ból jest zlokalizowany w przednim segmencie kolana, bezpośrednio za rzepką.

Dlaczego powstaje kolano biegacza?

Główną przyczyną jest długotrwałe przeciążanie kolana w okolicy rzepki. Bieganie, schody, skoki, przysiady i inne powtarzalne ruchy ze zgięciem i wyprostem kolana mogą być przyczyną powstania.

Czy ktoś jest bardziej predysponowany?

Zdecydowana większość osób z tym problemem to sportowcy, którzy przeciążają kolano. Jednak niektórzy są jednak bardziej podatni. Ta patologia jest częstsza u kobiet, u osób z wadliwym chodem, u osób z niestabilną rzepką lub osłabionym mięśniem uda.

Jak długo trwa leczenie kolana biegacza?

Długość trwania zależy od tego, jak szybko udało się wykryć zespół. Lekkie przypadki mogą zdrowieć kilka tygodni, inne, cięższe, kilka miesięcy, a nawet lata. Ważne jest, aby wracać do treningu stopniowo i bez bólu.

Jak leczyć kolano biegacza?

W idealnym przypadku dobrze jest zbadać się u ortopedy, który może przepisać leki, pomoce ortopedyczne i rehabilitację. Jako leki możesz dostać przeciwzapalne leki przeciwbólowe na złagodzenie bólu i stanu zapalnego, lub na przykład kortykosteroidy. Nie musisz też unikać ortezy. Najważniejsza jest jednak fizjoterapia. Kolano potrzebuje odpoczynku na regenerację, ale jednocześnie trzeba pozostać lekko aktywnym, a tę właściwą miarę nie jest łatwo znaleźć. Musisz nogę z czasem i stopniowo obciążać, ale nigdy przy tym ani potem ból nie może się nasilać. Dopóki to nie boli, możesz kolano z umiarem napinać, rozciągać, a z czasem nawet zacząć na nim przysiadać.^{2, 3}

Źródło: www.socalhip.com

---

Zespół pasma biodrowo-piszczelowego (zespół ITB) - co to jest?

Ten zespół jest jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłych bólów kolana. Chodzi o bolesne zmiany patologiczne struktur wokół kolana.

Gdzie boli zespół ITB?

Ból przy tym urazie występuje na zewnętrznej stronie kolana. Jest to miejsce, gdzie przyczepia się pasmo biodrowo-piszczelowe, czyli włókniste przedłużenie kilku mięśni pośladka i uda. Ból pojawia się typowo przy zgięciu kolana i może boleć podczas aktywności lub też po niej.

Dlaczego powstaje zespół ITB?

Do powstania bólu prowadzi wiele czynników. Kluczowe dla powstania jest powtarzające się tarcie powstające przy zginaniu i prostowaniu kolana. W miejscu tarcia dochodzi do pewnych zmian, na co reaguje bogato unerwiony przyczep pasma biodrowo-piszczelowego bólem. Nie da się przy tym wykluczyć wpływu stanu zapalnego lub powiększenia kaletki maziowej.

Czy ktoś jest predysponowany do ITB?

Predysponowane są osoby ze skróconym i bardzo napiętym pasmem biodrowo-piszczelowym lub słabymi prostownikami nogi. Wraz z czynnikami ryzyka w postaci wielu przechodzonych, przebiegniętych i przejechanych rowerem kilometrów powstaje wtedy zespół pasma biodrowo-piszczelowego.

Jak długo trwa leczenie zespołu ITB?

Jak zawsze jest to indywidualne, ale ból typowo ustępuje po 6-8 tygodniach odpoczynku. Powrót do treningu powinien wyglądać tak, że zaczniesz od biegania na mniejszych dystansach, po płaskim terenie i zawsze przynajmniej z dniem przerwy między biegami. Dopiero po 3-4 tygodniach bez bólu będziemy zwiększać dystanse, intensywność i biegać pod górę i z góry.

Jak leczyć zespół ITB?

Leczenie niestety nie działa natychmiast. Trzeba dać urazowi odpoczynek i zacząć stopniowo obciążać po ustąpieniu bólu. Skuteczne jest też lodowanie. Efektywne jest też rozciąganie pasma biodrowo-piszczelowego lub jego masaż wałkiem do masażu. Leki przeciwzapalne lub kortykosteroidy podaje się tylko przy silnym stanie zapalnym. Ostateczną możliwością jest oczywiście operacja, gdy sytuacja nie poprawi się nawet po 6 miesiącach odpoczynku.^{4, 5}

Źródło: www.levitas.cz

---

Zerwanie łąkotki - co to jest?

Zerwanie łąkotki to bardzo nieprzyjemny ostry uraz. Dochodzi przy nim do częściowego lub całkowitego rozerwania chrząstki włóknistej, która normalnie zapobiega tarciu między kością udową a kością piszczelową. 

Gdzie boli pęknięta łąkotka?

Ból typowo pojawia się nagle podczas ruchu w momencie uszkodzenia łąkotki. Potem stosunkowo długo boli przy próbie i obciążeniu. Ból jest bardziej wyraźny po tej stronie kolana, gdzie doszło do uszkodzenia łąkotki. Urazowi często towarzyszy obrzęk.

Dlaczego dochodzi do zerwania łąkotki?

Łąkotka zwykle pęka przy jej przeciążeniu podczas sportu. Typowo przy jakimś niezdarnym upadku, przy nieskoordynowanym odbiciu podczas biegu lub na przykład przy przysiadzie z dużym ciężarem. 

Czy ktoś jest predysponowany do zerwania łąkotki?

Łatwiej rozdziera się lub nadrywa łąkotka, która jest już zmieniona degeneracyjnie wskutek jej nadużywania. Dlatego długoletni biegacze mają łąkotki nieco bardziej podatne na uraz.

Jak długo trwa leczenie zerwania łąkotki?

Leczenie pękniętej łąkotki niestety trwa długo, i to miesiące.

Jak leczyć łąkotkę i kiedy iść na operację?

Podejścia są różne, zależy od stopnia ciężkości i czy jesteś skłonny poddać się operacji. Konieczne jest omówienie swojej sytuacji z lekarzem, który przedstawi ci możliwości. Można pozwolić łąkotce zagoić się zachowawczo. To wymaga przynajmniej 3 miesięcy odpoczynku, możliwe są zastrzyki wspierające gojenie. Rozwiązania operacyjne są wtedy 2. Albo artroskopowo usunąć łąkotkę, co było popularne dawniej, albo artroskopowo stabilizować łąkotkę i pozwolić jej się zagoić. Stabilizacja uszkodzonej łąkotki wychodzi z badań jako najlepszy wybór z najwyższą szansą, że sportowiec jeszcze do biegania wróci.^{6, 7, 8}

Źródło: www.alleviatepainclinic.com

---

Tendinopatia rzepki - czym jest kolano skoczka?

To przewlekły uraz ścięgna, którym mięsień uda przyczepia się przez rzepkę do kości piszczelowej.  

Gdzie boli kolano skoczka?

Tendinopatia rzepki boli typowo w przedniej części kolana, raczej niżej, pod rzepką (patrz obrazek poniżej). 

Dlaczego powstaje kolano skoczka?

Ścięgno rzepki jest ekstremalnie obciążane przy odbiciach, a długotrwałe przeciążanie jest jednym z głównych czynników powstawania tendinopatii. Największy stopień zmian zachodzi po tylnej stronie ścięgna. Ścięgno grubieje, ale traci swoje właściwości mechaniczne.

Jakie czynniki przyczyniają się do powstania kolana skoczka?

Wadliwe ustawienie stopy, duża masa ciała i osłabienie mięśni uda są czynnikami ryzyka, które sprzyjają powstawaniu tendinopatii rzepki.

Jak długo trwa leczenie kolana skoczka?

W dużej części przypadków przy prawidłowym leczeniu ból całkowicie ustępuje po 12 tygodniach.

Jak leczyć kolano skoczka?

Pierwszym i bardzo skutecznym wyborem leczenia jest rehabilitacja, operacja przy tym urazie nie jest zalecana. Trzeba przestrzegać względnego spoczynku - przy całkowitym spoczynku ścięgno by zanikło, ale przy zbyt wysokim obciążeniu ścięgno się nie zagoi. Z konkretnym programem rehabilitacyjnym ćwiczeń doradzi ci prywatny fizjoterapeuta lub rehabilitację przepisze lekarz.^{9, 10}

Źródło: www.complete-physio.co.uk

---

Źródła:

1. Francis, Peter et al. “The Proportion of Lower Limb Running Injuries by Gender, Anatomical Location and Specific Pathology: A Systematic Review.” Journal of sports science & medicine vol. 18,1 21-31. 11 Feb. 2019
2. Gaitonde, David Y et al. “Patellofemoral Pain Syndrome.” American family physician vol. 99,2 (2019): 88-94.
3. Petersen, Wolf et al. “Patellofemoral pain syndrome.” Knee surgery, sports traumatology, arthroscopy : official journal of the ESSKA vol. 22,10 (2014): 2264-74. doi:10.1007/s00167-013-2759-6
4. Hadeed, Andrew. and David C. Tapscott. “Iliotibial Band Friction Syndrome.” StatPearls, StatPearls Publishing, 23 May 2023.
5. Khaund, Razib, and Sharon H Flynn. “Iliotibial band syndrome: a common source of knee pain.” American family physician vol. 71,8 (2005): 1545-50.
6. Beaufils, P, and N Pujol. “Management of traumatic meniscal tear and degenerative meniscal lesions. Save the meniscus.” Orthopaedics & traumatology, surgery & research : OTSR vol. 103,8S (2017): S237-S244. doi:10.1016/j.otsr.2017.08.003
7. Kopf S, Beaufils P, Hirschmann MT, Rotigliano N, Ollivier M, Pereira H, Verdonk R, Darabos N, Ntagiopoulos P, Dejour D, Seil R, Becker R. Management of traumatic meniscus tears: the 2019 ESSKA meniscus consensus. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020 Apr;28(4):1177-1194. doi: 10.1007/s00167-020-05847-3. Epub 2020 Feb 13. PMID: 32052121; PMCID: PMC7148286.
8. Snoeker, Barbara A M et al. “Risk factors for meniscal tears: a systematic review including meta-analysis.” The Journal of orthopaedic and sports physical therapy vol. 43,6 (2013): 352-67. doi:10.2519/jospt.2013.4295
9. Schwartz A, Watson JN, Hutchinson MR. Patellar Tendinopathy. Sports Health. 2015 Sep-Oct;7(5):415-20. doi: 10.1177/1941738114568775. Epub 2015 Jan 23. PMID: 26502416; PMCID: PMC4547110.
10. Muaidi, Qassim I. “Rehabilitation of patellar tendinopathy.” Journal of musculoskeletal & neuronal interactions vol. 20,4 (2020): 535-540.

---

Źródła obrazków:

1. https://www.socalhip.com/wp-content/uploads/2022/01/Patellofemoral-Pain-Syndrome.png?fbclid=IwAR0n1_8u4ijobqf8mZMemsfNju5cyNGv7emRsN4gVbesNi7695vClJ2NzLY
2. https://www.levitas.cz/2018/02/bezecke-koleno-iliotibialni-syndrom-itb-syndrom/
3. https://www.alleviatepainclinic.com/blog/meniscal-tears/
4. https://complete-physio.co.uk/patella-tendinopathy-also-known-as-jumpers-knee/