Maltitol w żywności - funkcja i bezpieczeństwo

Maltitol należy do alkoholi cukrowych (poliolów) i w przemyśle spożywczym jest szeroko stosowany jako zamiennik sacharozy (zwykłego cukru). Znajdziemy go w słodyczach, produktach niskokalorycznych, batonach proteinowych, pastach lub „fit” wersjach deserów. Dzięki słodkiemu smakowi i niższej wartości energetycznej może wydawać się idealnym rozwiązaniem, jak ograniczyć spożycie cukru – rzeczywistość jest jednak nieco bardziej skomplikowana.

Jak powstaje maltitol i dlaczego jest stosowany?

Maltitol powstaje przez uwodornienie maltozy (tzw. cukru słodowego) ze skrobi.
Charakteryzuje się:

• w przybliżeniu 75–90 % słodyczy sacharozy,

• niższą wartością energetyczną (≈ 2,1 kcal/g w porównaniu do 4 kcal/g przy cukrze),

• niższym indeksem glikemicznym (GI ≈ 35).

Oznacza to, że maltitol podnosi poziom glukozy we krwi wolniej, ale nie zerowo – nadal ma mierzalny wpływ na glikemię. Dlatego nie jest w pełni odpowiedni dla osób z cukrzycą, jeśli jest stosowany w większych ilościach.

Z technologicznego punktu widzenia jest popularny, ponieważ:

• zachowuje się podobnie jak cukier (zapewnia teksturę, stabilność, objętość),

• ma przyjemny smak bez gorzkiego posmaku, typowego dla innych polioli,

• i jest cenowo dostępny.

Producenci wykorzystują go więc nie tylko do zmniejszenia zawartości cukru, ale czasem też jako tańszy zamiennik części surowców.

Źródło: fjingredients.eu

Metabolizm maltitolu

• Około 40–50 % przyjętego maltitolu jest rozkładane w jelicie cienkim na glukozę i sorbitol, które są dalej wchłaniane i metabolizowane zwykłymi drogami.

• Reszta (około połowa) przechodzi do jelita grubego, gdzie bakterie fermentują ją na krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), dwutlenek węgla i wodór.

• Ten proces może prowadzić do wzdęć, uczucia pełności lub efektu przeczyszczającego, zwłaszcza przy wyższym spożyciu.

Tolerancja jest indywidualna, ale dawki powyżej 30–40 g/dzień mogą u wrażliwszych osób wywołać problemy trawienne.

Źródło: canva.com

Bezpieczeństwo i skutki zdrowotne

Według dostępnych badań oraz wniosków EFSA i FDA maltitol jest uważany za bezpieczny.
Jego zalety:

• niższa wartość energetyczna,

• wolniejsze wchłanianie glukozy,

• nie szkodzi zębom (nie sprzyja powstawaniu próchnicy).

Możliwe wady:

• przy wysokich dawkach efekt przeczyszczający i wzdęcia,

• u niektórych osób z zaburzeniami trawienia (np. IBS) może powodować dyskomfort,

• przy nadmiernym spożyciu nadal przyczynia się do spożycia energii, a więc i do przybierania na wadze.
  

Maltitol a masa ciała

Chociaż ma niższą wartość kaloryczną niż cukier, maltitol nadal dostarcza energii.
Jeśli spożywamy go często i w dużych ilościach (np. w słodyczach „low sugar”), może przyczyniać się do nadwyżki kalorycznej tak samo jak inne węglowodany.
Twierdzenie „low calorie” nie oznacza więc, że po danym produkcie nie można przytyć.

Podsumowanie

Maltitol może być użytecznym słodzikiem do zmniejszenia zawartości cukru i energii w żywności. W większych ilościach może jednak powodować problemy trawienne i nadal przyczynia się do spożycia energii. Dla przeciętnego konsumenta obowiązuje zasada – małe ilości nie szkodzą, ale codzienne i wysokie spożycie może być niekorzystne dla trawienia i metabolizmu.

Źródła:

1. The low glycemic index and health benefits of polyols as sugar substitutes Livesey, G. PMID: 19087449 Nutr Res Rev. 2003 Dec;16(2):163–91. doi: 10.1079/NRR200371.
2. A. Black, M. Spence, R. O. McMahon, G. J. Cuskelly, C. N. Ennis, D. R. McCance, I. S. Young, P. M. Bell, and S. J. Hunter et al. The impact of eucalyptus gum on glucose and insulin metabolism Published online September 1, 2002, at: Diabetes Metab Res Rev. PMID: 12469372.
3. GR Gibson; HM Probert; JV Loo; RA Rastall; MB Roberfroid Modulation of human colonic microbiota through diet: a revised prebiotic paradigm Doi: 10.1079/NRR200479; PMID: 19087444 Nutr Res Rev. 2004 Jun;17(2):259–75.
   
4. Saraiva, A., Carrascosa, C., Raheem, D., Ramos, F., & Raposo, A. (2020). Maltitol: Analytical determination methods, applications in the food industry, metabolism and health impacts. Nutrients, 12(8), 2194. https://doi.org/10.3390/nu12082194